Nevşin Mengü ne kadar haklı? 20 yıl önce Türkiye’de neler yapılıyordu?

Usta gazeteci Nevşin Mengü, tutuklanan Fatih Altaylı’nın Youtube kanalına konuk olarak bazı açıklamalarda bulundu. Bu açıklamalar sonrası Nevşin Mengü sosyal medyada gündem oldu. Ve bayağı bir linç yedi. Mengü ne demişti bir hatırlayalım;

“Sanki 20 yıl önce dünyada herkesin evi, lüks arabası vardı. İnanılmaz bir ilüzyon var. 1 ay çalıştım ev aldım, Paris’te tatil yaptım diye bir dünya yoktu. Kendilerini kandırmasınlar. Sosyal medyada, parası olanların finanse ettiği uç ideolojiler at koşturuyor ve gençler buna kurban gidiyor.”

EN AZINDAN EMEKLİ MAAŞI İLE EV ARABA ALINIYORDU

Nevşin Mengü aslında bir konuda haklı 20 yıl önce bir şey almak zordu doğru olabilir. Para denen şeyi bir kesim için bulmak yine zordu. Bir kısım ise istediği gibi ulaşabiliyordu.

Lakin insanların bir emekli hayali vardı. İnsanlar emekli olunca ev alacağım ya da araba alacağım derdi. Ve emekli olunca aldıkları parayı bir şeylerine yeterdi. Şimdi ise insanlar emekli olunca geçinemeyecekleri için emekli olmayı hep erteliyorlar. Çünkü emekli maaşları bu pahalılıkta bir şeylerine yetmeyecek. Bu nu bildikleri için emekli olmuyorlar. Ve emekli olmadıkları için devlet dairelerinde işlemler hep tıkanıyor.  Bu tıkanıklık her şeye  yansıyor.

Siyasette aslında böyle, Uzun yıllar siyasetle uğraşan liderler koltuğunu bırakıp gitmedikleri için ülkedeki gelişim hep tıkanıyor. Yeni nesil bir şey yapmak istese de yapamıyor. her kuşak kendi liderini yöneticilerini seçmek için uğraş verir. Nasıl ki 2002 öncesi yaşananlar nedeniyle o dönemki mağdurlar bu zamanın liderini getirdi ise şimdiki nesilde artık kendi yöneticilerin seçmek istiyor.

Nevşin Mengü yıllar öncesi ile bugünü karşılaştırırken o günün şartları ile bu günü kıyaslarken değişen sosyal ekonomik şartları, teknolojiyi filan unutmuş galiba. O zamanlar en azından bir tarım ülkesiydik ve kendi kendimize yetiyorduk. Şimdi tarım ürünlerine her ay zam yapılıyor. Mazot çiftçilere verilirken vergisi düşük ya da vergisiz verilmesi gerekirken yatlara verilen mazot vergisiz oluyor.

Çok meşhur olan yapay zekaya 20 yıl öncesini sorduk verilen cevap şu şekildi;

20 yıl öncesi, 2003 yılına denk geliyor (2023’ten geriye saydığımızda). Türkiye için ekonomik anlamda çok kritik bir dönüm noktasının hemen sonrası: 2001 Ekonomik Krizi.

İşte 2003 yılına ait, günümüzle kıyaslamalı rakamlar:

1. Dolar Kuru (USD/TRY)

• 2003 Ortalama Dolar Kuru: ~1.49 TL civarındaydı.

• Not: 2003 yılı, Türk Lirası’ndan 6 sıfır atılmadan önceki dönemdir. Yani bu rakam aslında 1.490.000 TL olarak yazılırdı. Ancak 2005’teki paradan 6 sıfır atma işleminden sonraki karşılığı 1.49 YTL (Yeni Türk Lirası), daha sonra da sadece 1.49 TL olarak ifade edilmeye başlandı. Karşılaştırma yaparken bugünkü TL cinsinden düşünmeliyiz.

2. Altın Fiyatı (Çeyrek Altın ve Gram Altın)

2003’te altın fiyatları genellikle “gram” veya “çeyrek” bazında değil, “Cumhuriyet Altını” olarak konuşulurdu. Ancak bugünkü ölçülerle hesaplarsak:

• Gram Altın (Has Altın): 2003 yılında gram altın 15-20 TL bandında seyrediyordu.

• Çeyrek Altın: Çeyrek altın ise 4-5 TL civarındaydı.

Kritik Bağlam ve Günümüzle Kıyaslama:

Sadece rakamlara bakmak yanıltıcı olabilir. O dönemin ekonomik koşullarını anlamak önemli:

1. Enflasyon Çok Yüksekti: 2003, %20’ler seviyesinde (hatta krizde %70’lere çıkmıştı) bir enflasyondan çıkış yılıydı. Yani fiyatlar her ay hızla artıyordu. Bugün enflasyon çok yüksek olsa da, o dönem de benzer bir enflasyonist ortam vardı.

2. Faizler Çok Yüksekti: 2001 krizini aşmak için uygulanan kemer sıkma politikaları ve yüksek faizler devam ediyordu. Mevduat faizleri %40-50’ler seviyesindeydi. Yani paranızı bankaya koyarak döviz ve altından çok daha yüksek getiri elde edebilirdiniz.

3. Gelir Düzeyi Düşüktü: Asıl kritik fark burada. 2003 yılında asgari ücret brüt 350 TL, net 270 TL civarındaydı.

4. Satın Alma Gücü: Rakamlar küçük görünse de, o dönemin gelir seviyeleriyle kıyaslandığında dolar ve altın yine pahalı ve ulaşılması zor yatırım araçlarıydı.

Kıyaslama Tablosu (Ortalama Değerler):

Her iki döneminde kendi içinde zorlukları var tabi ama bu zorlukların ben genelde yabancı güçlerin birilerini başa getirmek için oluşturduğunu düşünüyorum. Nitekim 2001 krizi sırasında bir anda Bahçeli’nin erken seçim istemesi tesadüf olmasa gerek. O zamanlar da eski Başbakan Bülent Ecevit hükümet ortağı Bahçeli’nin bu isteğini anlamlandıramamıştı.

Yani 20 yıl önce bence insanlar çok iyi geçinemese de en azından bu kadar gelecek ve geçim kaygısı yoktu. En azından ekeli maaşıyla insanlar bir ailelerinden aldıkları yardımla  ya da köylerinden ektiklerini sattıkları ile bir şey ekip biçebiliyorlar.

https://haberdekal.com.tr/nevsin-mengu-kendi-tarafindan-linc-yedi-20-yil-once-de-her-sey-kolay-degildi/3138